Algemeen

Catalonië (Spaans: Cataluña; Catalaans: Catalunya) is één van de 17 autonome regio's van Spanje met als economisch- en financieel centrum de hoofdstad Barcelona. Het heeft een inwonersaantal van circa 7,4 miljoen op een oppervlakte van bijna 32.000 km2 (ongeveer gelijk aan Nederland).

Catalonië ligt in het noordoosten van Spanje aan de kust van de Middellandse Zee en heeft een kustlijn van 580 kilometer die bestaat uit de Costa Brava, Costa del Maresme, Costa del Garraf en de Costa Daurada. De regio grenst in het zuiden aan de Comunidad Valenciana, in het westen aan Aragón en in het noorden aan Frankrijk en Andorra.

Catalonië heeft twee officiële talen: Catalaans en Spaans. Het gebruik van de Catalaanse taal wordt door de deelstaatregering sterk gepropageerd. Catalonië heeft een sterk ontwikkelde eigen identiteit. De taal, de mentaliteit, de cultuur, de architectuur is allemaal anders dan in de rest van Spanje en de Catalaan blijft zeer gevoelig voor inmenging vanuit Madrid of gebrek aan respect voor de eigenheden van Catalonië.

Catalonië telt vier provincies , te weten de provincie Barcelona in het centrum aan de kust, de provincie Girona in het noorden aan de kust, de provincie Tarragona in het zuiden aan de kust en de provincie Lleida in het binnenland:

Cijfers 2008

De vier provincies zijn onderverdeeld in 41 comarca's. De comarca's werden voor het eerst door de Generalitat (Catalaanse deelregering) gebruikt in 1936, maar raakten daarna door de Spaanse Burgeroorlog en de daaropvolgende dictatuur van Francisco Franco in de vergetelheid. In 1987 werd het gebruik van de comarca's opnieuw als extra territoriale indeling (provincies en comarca's) gelegaliseerd en officieel gemaakt.

Barcelona, de blikvanger van Catalonië, staat als eerste Spaanse stad op de zesde plaats op de ranglijst van Europese zakensteden met de hoogste levenskwaliteit. De aandelenbeurs van de stad, "Bolsa de Barcelona", is, na die van Madrid, de grootste van het land.

Enkele andere grote steden in Catalonië zijn: Manresa, Mataró, Sabadell en Terrassa.

Economie

Maar de crisis is ook in Catalonië hard aangekomen. Het aantal werkelozen in maart 2010 is 604.038. Catalonië neemt hiermee, na Andalusië, de tweede plaats in van de autonome regio's in Spanje wat betreft werkloosheid. Dit werkeloosheidscijfer vertaalt zich als volgt over de sectoren: Dienstverlening 349.800 werklozen; bouw 106.100 werklozen; industrie 108.500 werklozen en landbouw en visserij 8.700 werklozen (restant van 30.938 zijn starters en overigen). Het vertrouwen van de Catalaanse families is letterlijk ingestort ondermeer omdat een groot gedeelte van de bevolking onder de 40 jaar, nooit eerder een crisis heeft meegemaakt. Men hoopt dat met de verlaging van de hypotheekrente en het lage inflatiecijfer het vertrouwen weer enigszins zal toenemen. De verwachting is dat de bouw zich niet meer zal herstellen als één van de pijlers van de Catalaanse economie. De Catalaanse industrie concentreert zich nu dan ook steeds meer op internationalisering en op "nieuwe aandachtsgebieden".

Er vindt een opmerkelijke verschuiving plaats in de belangrijkste industrieën. Waar voorheen de bouw, automobiel, textiel, dienstverlening en toerisme de belangrijkste sectoren waren, wordt er nu o.a. ook veel aandacht besteed aan:

• Duurzame energie (vooral in bouw en infrastructuur, en elektrische auto's),
• Creatieve Industrie (Design, Interactieve Media, Gaming),
• Biotechnologie (o.a. in de farmaceutische en medische sector),
• Afvalverwerking
• Deltatechnologie.

De chemische industrie, metaalindustrie en de voedingsmiddelenindustrie blijven eveneens belangrijke sectoren binnen de Catalaanse industrie. Vooral de voedingsmiddelenindustrie heeft weinig geleden onder de huidige economische crisis.

De textiel industrie, wat vroeger één van de pijlers van de Catalaanse economie was, heeft te maken gehad met zware inkrimpingen door verplaatsingen naar lage loonlanden. Sinds de jaren negentig heeft er vooral in de confectiesector een sterke toename plaatsgevonden van succesvolle Catalaanse winkelketens (Mango,  Custo).

De Catalaanse overheid stimuleert investeringen in hoogwaardige technologische industrie, innovatie en R&D en steekt hiervoor veel energie in het aantrekken van zowel buitenlands kapitaal als kennis.

Vanwege de goede infrastructuur en de grootste havenfaciliteiten van het Middellandse Zee gebied, ontplooit Catalonië zich steeds meer als een centraal distributiepunt voor de omliggende regio's en het Europese achterland.

Eén van de belangrijkste laatste ontwikkelingen op het gebied van internationale samenwerking is het feit dat Barcelona is uitgeroepen tot zetel van de Mediterraanse Unie. Hiervan zijn 43 Europese en Mediterrane landen lid, waaronder de 27 lidstaten van de Europese Unie. Dit is voor Catalonië een erg belangrijke ontwikkeling, omdat hiermee de internationale contacten nog verder worden verbeterd.

Catalaanse zakencultuur

Het zakendoen in Catalonië verschilt niet zoveel van het zakendoen dat op Nederlandse leest geschoeid is. De koopmansgeest van beide volken leidt tot veel onderlinge transacties. Catalaanse ondernemers zijn ambitieus, komen hun afspraken goed na en men betaalt redelijk op tijd. Toch bestaan er wel degelijk wat verschillenCatalonië is de economisch belangrijkste regio van Spanje. Het is van oudsher een van de meest industriële regio's. Alhoewel Catalonië slechts 6,3% van de oppervlakte van Spanje beslaat en ongeveer 16% van de landelijke bevolking huisvest, draagt het ongeveer 20% van het Spaanse totale BBP of Bruto Binnenlands product bij. Ook is Catalonië van alle 17 Spaanse deelstaten veruit de belangrijkste handelspartner van Nederland. Meer dan 29,3% van de totale Spaanse export naar Nederland kwam voor rekening van de Catalanen en meer dan 38% van de goederen die Nederland naar Spanje exporteerde werd in 2009 op de Catalaanse markt afgezet.

Agenten, distributeurs en consultants zijn vaak alleen regionaal en niet nationaal actief. Ook zijn er grote politieke gevoeligheden, die de ondernemer dient te vermijden.

Goede beheersing van de Spaanse taal of het inschakelen van een tolk is onontbeerlijk. Zeker in het Spaanse MKB moet men ervan uit gaan dat er geen Engels wordt gesproken. Spaans leren is uiteindelijk een 'must'.

Daarnaast worden in Catalonië, Baskenland en in mindere mate in Galicië en Valencia de plaatselijke talen gesproken. De taalpolitiek in Catalonië doet zich op dit moment het sterkst gelden en heeft gevolgen voor het zakendoen in deze regio. Men dient er rekening mee te houden dat informatiemateriaal, folders, handleidingen, websites e.d. vertaald moeten worden in het Spaans en/of Catalaans. Voor het bedrijfsleven is het relevant dat Catalonië het gebruik van het Catalaans stimuleert wat tot extra verplichtingen kan leiden. Een voorbeeld is dat door de overheid gereguleerde bedrijfsdocumentatie - zoals etiquettering - in Catalonië naast het Spaans ook in het Catalaans opgesteld dient te zijn (dit is overigens ook verplicht indien via een ander deel van Spanje zaken in Catalonië worden gedaan). Tegelijkertijd dient de overheidsbemoeienis niet overschat te worden. Het is voor buitenlandse bedrijven van belang om te weten dat voor het voeren van correspondentie en het houden van besprekingen beheersing van het Spaans voldoende is. Beheersing van de Catalaanse taal kan dan ook gezien worden als een pre.

De economische structuren zijn in Spanje ondoorzichtig. Het binnenlandse bestuur is complex en gaat gepaard met bureaucratie. De samenleving heeft in alle opzichten een veel 'politieker' karakter dan in Nederland, wat de noodzaak om informeel te netwerken versterkt.

Er wordt veel tijd gestoken in het opbouwen en onderhouden van relaties (inclusief uitgebreide, niet gehaaste lunches) en het onderhouden van persoonlijke contacten. Alleen een brief, fax of e-mail naar een zakenrelatie sturen is vaak niet voldoende; schriftelijke communicatie dient bij voorkeur vergezeld te gaan van een (herhaalde) telefonische of persoonlijke follow-up. Assistentie van personen of bedrijven die al in Spanje actief zijn, kan daarbij nodig zijn.

Ook zal men moeten wennen aan onregelmatige en van Nederland afwijkende werktijden. Nog veel bedrijven hanteren de van Noord-Europese landen afwijkende dagindeling van een late en lange lunch, van 14:00 tot 16:00 of 17:00 uur, waarna wordt doorgewerkt tot 19:00 of 20:00 uur. In de zomer wordt vaak 's middags niet gewerkt, de zogenaamde "jornada intensiva". Andere bedrijven zijn in plaats hiervan het hele jaar door op vrijdagmiddag gesloten of werken in de maand augustus niet.

Relevante Catalaanse (overheids)instanties

De overheid in Catalonië stimuleert het bedrijfsleven op een actieve wijze. Er bestaan binnen de regio Catalonië en de gemeente Barcelona verschillende instanties en initiatieven met als doel om startende bedrijven en internationale toetreders te ondersteunen. De belangrijkste instanties betreffen ACC1Ó (Catalonië, www.acc10.cat) en Barcelona Activa (gemeente Barcelona, www.barcelonactiva.es).

Er wordt door Nederlandse bedrijven die de Catalaanse en Spaanse markt willen benaderen veel gewerkt met in Catalonië gevestigde importeurs of agenten. De Catalaanse handelsgeest, zakelijke cultuur en internationale oriëntatie vertonen veel overeenkomsten met de Nederlandse. Een voordeel voor het werken met agenten is dat kan worden ingehaakt op de bestaande contacten van de agent en dat de benodigde investeringen laag zijn. Een nadeel is dat de agent en importeur in de regel niet exclusief voor één bedrijf werken waardoor de commerciële aandacht met andere producten dient te worden gedeeld. De mate waarin dit gebeurd wordt door de agent zelf bepaald. De grip op de markt is hierdoor kleiner. Er is in Catalonië een overkoepelende organisatie voor commerciële agenten (Consell De Col.Legis d'Agents Comercials De Catalunya) Nadere informatie kan worden gevonden op www.consellcat.org.

Indien met een agent wordt gewerkt, is het van belang te weten dat in Spanje bij het beëindigen van agentencontracten er twee soorten schadevergoeding verschuldigd zijn. De agent dient een vergoeding te krijgen voor het klantenbestand dat is opgebouwd en een schadeloosstelling voor investeringen die in het kader van het betreffende agentschap zijn gedaan. Deze schadevergoedingen zijn aan wettelijke maxima gebonden. De potentiële schadevergoeding kan beperkt worden door met agentencontracten met vaste (beperkte) termijnen te werken. Investeringen voor de lange(re) termijn worden dan door de agent voor eigen risico gedaan.

Hoewel deze regelgeving nationaal is, vallen juridische geschillen met Catalaanse agenten onder de jurisdictie van de regio waar zij zijn ingeschreven. Eventuele rechtszaken met Catalaanse agenten zullen dan door de Catalaanse rechter worden beslecht. In de praktijk worden geschillen vaak tussen de partijen onderling geschikt voordat er een daadwerkelijke rechtszaak plaatsvindt.

Het bankwezen in Catalonië is van hoge kwaliteit. Er zijn veel Spaanse en Catalaanse banken en de concurrentie is hevig. Ook zijn er vele buitenlandse banken actief die zich vaak meer op de zakelijke dienstverlening richten, vooral ook voor bedrijven uit het thuisland. De Nederlandse grote banken hebben vrijwel alle vestigingen in Catalonië. Zij richten zich voornamelijk op Nederlandse relaties en specifiek op financieringen en internationale transacties. Voor buitenlandse bedrijven is het raadzaam om naast de eventuele internationale huisbankier met een Spaanse bank te werken voor de dagelijkse operationele bankzaken. Deze zijn daar meer op ingesteld.

Spanje kent in de praktijk een betalingstermijn van 60 tot 90 dagen, voor de overheid en semi-publieke instellingen kan dit zelfs oplopen tot 120 dagen of meer. Dit hangt echter sterk af van het bedrag van aankoop. Het aanbieden van kortingen bij sneller betalen kan een betere betalingsregeling opleveren. Het is echter altijd aan te raden om zendingen te laten verzekeren door kredietverzekeraars en/of een aanbetaling te vragen.

Om late betalingen van overheden en bedrijven aan banden te leggen is er in juli 2010 een nieuwe Europese wet gekomen (nueva ley de Morosidad) en die ook in Spanje wordt gehanteerd. Deze wet verplicht Spaanse ondernemingen en overheden binnen 30 dagen, en in uitzonderlijke gevallen tot 60 dagen, te betalen. De wet heeft een overgangsperiode tot 2013. Het valt af te wachten in de praktijk hoe deze wet gehandhaafd zal gaan worden.

Over het algemeen was de betalingsmoraal in Catalonië goed. Afspraken met professionele bedrijven werden in de regel goed nagekomen. Banken zijn echter met de financiële crisis terughoudender geworden om krediet te verlenen aan het bedrijfsleven. Het is dan ook belangrijk dat men in de huidige economische situatie, alvorens in zee te gaan met Catalaanse bedrijven, informatie inwint over de solvabiliteit van deze bedrijven.

Feiten

Algemene gegevens

Demografische gegevens

Structuur van de bevolking (2009)

Economische gegevens

Meer informatie

Generalitat de Catalunya
www.gencat.cat

Nederlandse vertegenwoordigingen in de regio

Consulaat-Generaal der Nederlanden
Avenida Diagonal 601
08028 Barcelona
Tel: +31 93 3635420 (optie 3)
E-mail: barcelona@trade-minbuza.nl